Litwa | tamBylscy.pl - historia naszych podróży.

Wilno, ślady wielkich Polaków na Starym Mieście

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów – są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.

Wilno na weekend (poprzedni wpis: Kościoły starego Wilna, cz.2). Wszystkich śladów polskości w Wilnie nie da się wymienić, jest ich ogromna masa. W końcu miasto było siedzibą wielu polskich królów, jeden z nich (Aleksander Jagiellończyk) został tu nawet pochowany. Przez wieki z Wilnem związało się wielu znamienitych rodaków, wielu przyczyniło się do jego rozwoju, wielu zostało tu pochowanych. W tym wpisie pominiemy polskie akcenty, o których już pisaliśmy przy okazji opisywania kościołów starego Wilna (część 1, część 2), z których wiele ufundowanych było przez polskich znamienitych obywateli czy królów, w kilku z nich posługę pełnili polscy księża, niejednokrotnie dziś święci kościoła katolickiego.

Wilno, budynek uniwersytecki z tablicą upamiętniającą studia A.Mickiewicza

Wilno, budynek uniwersytecki z tablicą upamiętniającą studia A.Mickiewicza

Wilno, tablica upamiętniająca studia A.Mickiewicza

Wilno, tablica upamiętniająca studia A.Mickiewicza

Skupimy się na spacerze wśród pamiątkowych tablic, upamiętniających etapy życia najsłynniejszych polskich literatów. I poprowadzimy Was nimi w kolejności chronologicznej, przechodząc przez kolejne etapy życia, głównie odnosi się to do Mickiewicza – bo miejsc z nim związanych jest w starym Wilnie zdecydowanie najwięcej.

Adam Mickiewicz

Mickiewicz przybył do Wilna we wrześniu 1815 r., jako 17-letni chłopak, by podjąć studia na tutejszym Uniwersytecie. Upamiętnia to tablica, wmurowana w ścianę budynków uczelni, nieopodal kościoła św.Janów. Do tegoż kościoła chodził młody Mickiewicz na nabożeństwa – dziś w jego wnętrzach, podobno w miejscu, w którym stawał poeta, znajduje się jego popiersie – nie było nam dane go zobaczyć, trafiliśmy na mszę w kościele i nie chcąc wiernym przeszkadzać, nie wchodziliśmy do środka.

Po ukończeniu studiów (1819 r.) , w zamian za otrzymywane w ich czasie stypendium, Mickiewicz pracował jako nauczyciel poza Wilnem. Po powrocie do miasta mieszkał m.in. w Zaułku Bernardyńskim, gdzie dziś mieści się Muzeum Adama Mickiewicza. Pobyt poety (1822 r.) upamiętnia tu kolejna pamiątkowa tablica – druga znajduje się w podwórzu, już przy wejściu do pomieszczeń muzeum. Tu powstawała m.in. „Grażyna”.

Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum

Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum

Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum

Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Zaułku Literackim znajduje się kolejne mieszkanie Mickiewicza – mieszkał tu w 1823 r. i tu został aresztowany (październik 1823 r.) za udział w tajnym Towarzystwie Filaretów. Więziono go do kwietnia 1824 r. w klasztorze Bazylianów nieopodal Ostrej Bramy – miejsce to także upamiętnione jest tablicą, wmurowaną w ścianę dawnych klasztornych budynków. To tu powstać miała III część „Dziadów”, a celę więzienną uważa się dziś za symboliczną „celę Konrada”. Pomieszczenie to zostało potem przekształcone w apartament mieszkalny – dziś rolę „celi Konrada” pełni mały, dobudowany obok budynek.

Z więzienia wyszedł Mickiewicz za poręczeniem Joachima Lelewela, profesora historii na Uniwersytecie, potem jednego z przywódców Powstania Listopadowego. Ostatnim miejscem zamieszkania poety w Wilnie był dom stojący dziś na placu przy ratuszu, niedaleko kościoła św.Kazimierza. To tutaj doręczony mu został nakaz wyjazdu z Wilna do Petersburga – Mickiewicz wyjechał w październiku 1824 r. i nigdy już do miasta nie powrócił.

Imieniem Mickiewicza nazywała się kiedyś jedna z głównych ulic miasta, odchodząca od katedry. Dziś w Wilnie istnieje Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Mickiewicza. Znajdują się tu także dwa pomniki wieszcza – oprócz wspomnianego popiersia w kościele św.Janów, znajdziemy w Wilnie także okazały pomnik Mickiewicza obok kościoła św.Anny.

Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim

Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim

Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim

Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim

Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza

Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza

Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza

Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza

Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza

Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza

Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza

Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza

Znaleźliśmy jeszcze jedno miejsce, związane z Mickiewiczem pośrednio – niedaleko kościoła św.Janów, naprzeciwko dzisiejszej polskiej ambasady znajduje się budynek z pamiątkową tablicą, uwieczniającą fakt istnienia tu kiedyś drukarni, w której po raz pierwszy wydano „Ballady i romanse”.

Juliusz Słowacki

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Związki Słowackiego z Wilnem nie są tak głośne, jak te Mickiewicza, zapewne dlatego, że Słowacki przebywał w Wilnie tylko w latach wczesnej młodości i dzieciństwa. Dlatego też nie ma zbyt wielu miejsc upamiętniających pobyt młodego Juliusza w mieście.

Słowacki mieszkał w Wilnie dwukrotnie, za każdym razem sprowadzając się tu z rodziną – najpierw z matką i ojcem, gdy ten otrzymał posadę na Uniwersytecie (Juliusz miał wtedy 2 lata). Jednak gdy trzy lata później ojciec umiera, matka z synem wyprowadzają się z Wilna. Wracają tu ponownie w 1819 r., gdy matka ponownie wychodzi za mąż – także za profesora miejscowego Uniwersytetu.

Słowacki ukończył w Wilnie gimnazjum. W 1824 r. od uderzenia pioruna ginie we własnym domu (!) ojczym poety, uwieczniony potem przez Mickiewicza w „Dziadach”. Obaj zresztą spotykali się ze sobą w Wilnie. Dom, w którym mieszkał Słowacki (ul.Zamkowa) jest dziś oznaczony wizerunkiem poety – niełatwo do niego trafić, oznaczenie domu znajduje się od strony podwórza, niewidoczne z ulicy.

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Słowacki zdążył jeszcze w Wilnie ukończyć Uniwersytet (1828 r.), po czym wyjechał z miasta na zawsze. Mieszkał więc tu dłużej od Mickiewicza, choć pamiątek po tym drugim jest w Wilnie zdecydowanie więcej. No i Mickiewicz pozostawił w swojej twórczości wiele śladów z Wilna, w przeciwieństwie do Słowackiego.

Józef Ignacy Kraszewski

Historyk przybył do Wilna w 1829 r., by studiować na Uniwersytecie, ale wkrótce został aresztowany pod podejrzeniem współpracy przy organizacji Powstania Listopadowego (podobno znaleziono u niego listy od J.Lelewela). Więziony, a potem mieszkający w Wilnie przez kilka lat pod dozorem policji carskiej, czas pobytu w mieście wykorzystał na badania historyczne – wydał m.in. 4-tomową historię miasta.

Wilno, dom w którym mieszkał J.I.Kraszewski

Wilno, dom w którym mieszkał J.I.Kraszewski

Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim

Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim

Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim

Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim

Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim

Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim

Miejsce zamieszkania Kraszewskiego w Wilnie upamiętnia tablica, znajdująca się na kamienicy tuż przy kościele św.Janów.

Z Wilnem związani byli także m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński (mieszkał w dzielnicy Zarzecze wraz z żoną) oraz Czesław Miłosz, który w Wilnie spędził, podobnie jak Słowacki, swoją młodość (ukończył tu gimnazjum oraz studia na Uniwersytecie). W Wilnie Miłosz debiutował literacko, pracował także w radiu. Obaj zostali uwiecznieni wśród innych artystów, związanych z Wilnem, na „ścianie literatów”, znajdującej się w Zaułku Literackim.

Na koniec o śladach po jeszcze jednym Polaku, nie literacie, ale nie mniej znanym – o śladach po Janie Pawle II. Polski papież przebywał z pielgrzymką w Wilnie w 1993 r. Miejsca pobytu Ojca Świętego upamiętniają liczne tablice: przy Kaplicy Ostrobramskiej czy kościele św.Piotra i Pawła i kościele św.Ducha. W trakcie pielgrzymki Jan Paweł II mieszkał w budynku Nuncjatury Apostolskiej przy ulicy Kościuszki (prowadzącej do kościoła św.Piotra i Pawła), co także zostało upamiętnione stosowną tablicą.

Wilno, miejsce zamieszkania Jana Pawła II podczas pielgrzymki na Litwę

Wilno, miejsce zamieszkania Jana Pawła II podczas pielgrzymki na Litwę

Jak na 24 godziny pobytu w Wilnie, liczba spostrzeżonych przez nas polskich śladów (był przecież jeszcze pomnik Stanisława Moniuszki przy kościele św.Katarzyny – Moniuszko przez 18 lat mieszkał w Wilnie, gdzie m.in. grał jako organista w kościele św.Piotra i Pawła) zrobiła na nas samych ogromne wrażenie. Zdecydowanie Wilno zapisało się w naszej pamięci jako najbardziej „polskie” miasto, w którym byliśmy zagranicą.

Pełna galeria zdjęć polskich śladów na Starym Mieście w Wilnie znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

 

Inne wpisy z: Wilno

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów - są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.  więcej

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

 

0

Autor:

Kategorie: Litwa, Miasto na weekend, Rok 2014, Wilno

Kościoły starego Wilna, cz.2

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno na weekend (poprzedni wpis: Kościoły starego Wilna, cz.1). Kontynuujemy, rozpoczętą w poprzednim wpisie, podróż wśród zabytkowych świątyń różnych wyznań, znajdujących się w obrębie oraz najbliższych okolicach Starego Miasta w stolicy Litwy.

KML-LogoFullscreen-LogoQR-code-logoGeoJSON-LogoGeoRSS-LogoWikitude-Logo
Wilno, świątynie Starego Miasta

ładowanie mapy - proszę czekać...

Wilno, Kaplica Ostrobramska: 54.674321, 25.289465
Wilno, kościół św.Teresy: 54.675047, 25.289476
Wilno, prawosławny monaster św.Ducha: 54.675568, 25.290688
Wilno, cerkiew św.Trójcy : 54.675264, 25.288328
Wilno, kościół Matki Boskiej Pocieszenia i św.Augustyna: 54.679005, 25.290238
Wilno, kościół św.Kazimierza: 54.677690, 25.288575
Wilno, cerkiew św.Mikołaja: 54.679907, 25.288618
Wilno, cerkiew św.Paraskewy Piatnicy: 54.680931, 25.289251
Wilno, Sobór Przeczystej Bogurodzicy: 54.681114, 25.292373
Wilno, kościół św. Bartłomieja Apostoła: 54.680282, 25.297533
Wilno, kościół Wszystkich Świętych: 54.675838, 25.284283
Wilno, kościół św.Mikołaja: 54.678273, 25.282942
Wilno, kościół ewangelicko-luterański: 54.679426, 25.283360
Wilno, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny: 54.679470, 25.280700
Wilno, kościół ewangelicko-reformowany: 54.681365, 25.277819
Wilno, kościół św. Katarzyny: 54.681802, 25.281118
Wilno, kościół św. Ignacego Loyoli: 54.682677, 25.282073
Wilno, kościół św. Krzyża: 54.683954, 25.285002
Wilno, Bazylika archikatedralna św.Stanisława Biskupa i św.Władysława: 54.685852, 25.287759
Wilno, kościół św. Piotra i Pawła: 54.694100, 25.306320
Wilno, kościół św.Anny: 54.683136, 25.293081
Wilno, kościół św.Franciszka i św.Bernarda: 54.683024, 25.293510
Wilno, kościół św. Michała: 54.682683, 25.291944
Wilno, kościół św.Jana Chrzciciela i św.Jana Apostoła i Ewangelisty: 54.682615, 25.288575
Wilno, Synagoga Chóralna: 54.676108, 25.281617
Wilno, kościół św.Ducha: 54.681238, 25.284621
Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego: 54.681306, 25.285487

 

Bazylika Archikatedralna św.Stanisława i św.Władysława

Najważniejsza chrześcijańska świątynia Wilna i całej Litwy, o przebogatej, długiej i barwnej historii. Pierwszą katolicką świątynię wybudowano w tym miejscu prawdopodobnie jeszcze w XIII w., na sto lat przed oficjalnym chrztem Litwy – chrześcijaństwo przyjął wtedy Mendog, ówczesny władca, uważany dziś za pierwszego i jedynego w historii króla Litwy – choć jego koronacja jest jedynie legendą, nie potwierdzoną żadnymi dokumentami.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Mendog przyjął chrzest dla chwilowych interesów i szybko nową wiarę porzucił (po ok.10 latach), a świątynię, zbudowaną na poprzednio znajdującym się tu miejscu pogańskich obrządków zburzono – w podziemiach dzisiejszej katedry zachowały się pozostałości po niej.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Ponad 100 lat później, po oficjalnym chrzcie Litwy i Jagiełły, z fundacji tegoż wybudowano kolejną, drewnianą katedrę pod wezwaniem św.Stanisława. Wielokrotnie była później odbudowywana po pożarach, jakie ją trawiły. We wnętrzach katedry pochowano wiele znamienitych osobistości, poczynając od wielkiego księcia Witolda (choć nie wiadomo dokładnie, gdzie znajduje się jego grób) i jego żony. Książę Witold zresztą właśnie tutaj był koronowany na wielkiego księcia litewskiego. Później pochowano tu króla Aleksandra Jagiellończyka – jedynego polskiego władcy, pochowanego na Litwie.

Następcą Aleksandra Jagiellończyka na tronie został jego brat, Zygmunt I Stary – jego syn, Zygmunt II August w katedrze wileńskiej, potajemnie i bez wiedzy rodziców, wziął ślub ze swoją drugą żoną (pierwsza, Elżbieta, zmarła w wyniku epilepsji w wieku 19 lat i także została pochowana w katedrze w Wilnie), Barbarą Radziwiłłówną. Także i drugą żonę (też przedwcześnie zmarłą w wieku ok.30 lat) króla pochowano w katedrze. Tamte czasy pokazywał słynny lata temu serial TVP – „Królowa Bona”, Barbarę Radziwiłłównę zagrała w nim Anna Dymna.

Na początku XVII w. dobudowano do katedry, ufundowaną przez królów Zygmunta III Wazę i Władysława IV, kaplicę św.Kazimierza, poświęconą pierwszemu litewskiemu świętemu katolickiemu, Kazimierzowi Jagiellończykowi, synowi króla Kazimierza IV Jagiellończyka. Królewicz był bardzo w Wilnie poważany i po śmierci domagano się tu jego kanonizacji. Odbyła się ona jednak dopiero prawie 120 lat po jego śmierci, a niedługo po niej rozpoczęto budowę kaplicy, w której złożono relikwie świętego.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Wilno, Bazylika Archikatedralna, tablica na kaplicy św.Kazimierza

Wilno, Bazylika Archikatedralna, tablica na kaplicy św.Kazimierza

Grobowiec i kosztowności wywieziono z Wilna w połowie XVII w., ratując je przed rabunkiem ze strony najeżdżających miasto Rosjan. Powróciły one w pierwotne miejsce kilkadziesiąt lat później. Kaplica św.Kazimierza połączona była bezpośrednio z Zamkiem Dolnym, co pozwalało rodzinom królewskim na spokojne udawanie się na modlitwę. W 1648 r. w katedrze złożone jeszcze serce króla Władysława IV Wazy (zwłoki króla spoczywają do dziś na krakowskim Wawelu).

Wilno, pomnik księcia Giedymina przy katedrze

Wilno, pomnik księcia Giedymina przy katedrze

W 1927 r. w katedrze odbyła się uroczystość koronacji obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej. Prace remontowe w katedrze, przeprowadzane po zalaniu ją przez powódź w 1931 r., pozwoliły na odnalezienie grobowców królewskich. By je godnie uczcić, dobudowano wtedy w podziemiach mauzoleum królewskie. Po II wojnie światowej Rosjanie zamknęli świątynię, przekształcając ją początkowo w magazyn, a potem w galerię sztuki. Relikwie św.Kazimierza przeniesiono do kościoła św.Piotra i Pawła. Dopiero w 1989 r. oficjalnie zwrócono świątynię kościołowi, wtedy też relikwie powróciły do katedry.

Przed katedrą znajduje się wolnostojąca dzwonnica (57 m wysokości), także o bogatej przeszłości. Wybudowana na pozostałościach dawnej baszty zamkowej (XIII / XIV w.), była wielokrotnie przebudowywana. W dokumentacji historycznej pojawia się w XVI w. Pozłacane zegary mają tylko jedną wskazówkę, pokazującą godziny. Na Placu Katedralnym znajdziemy jeszcze symboliczny pomnik księcia Giedymina, wskazującego mieczem miejsce, gdzie ma zostać wybudowane miasto – Wilno.

Kościół św.Piotra i Pawła

Zrobimy wyjątek, bo kościół ten w zasadzie nie należy do wileńskiej starówki, stoi w odległości dłuższego spaceru od niej. Ze starego miasta, idąc od katedry ulicą Kościuszki dostaniemy się na plac Jana Pawła II, przy którym stoi świątynia. To trzeci z kolei kościół, stojący w tym miejscu – pierwszy, drewniany, stanął tu jeszcze za czasów Władysława Jagiełły. Ten jednak spłonął, a odbudowany, został zniszczony przez Rosjan w połowie XVII w.

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Obecny kościół, jak napisaliśmy wyżej, ufundowany został przez hetmana Paca, znamienitego miejscowego magnata. Budowa trwała w latach 60- i 70-tych XVII wieku. Wyjątkowość świątyni poczuć można dopiero wewnątrz, patrząc na zapierające dech w piersiach zdobienia – znajduje się tu ok.2000 rzeźb i sztukaterii, wypełniających ściany i sklepienie. Warto też przyglądnąć się unikatowemu żyrandolowi w kształcie łodzi.

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła, tablica z nagrobka fundatora

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła, tablica z nagrobka fundatora

Fundatora kościoła, uczestnika m.in. bitwy pod Chocimiem pod berłem Jana III Sobieskiego, pochowano w kościele – pod schodami wejściowymi do niego. Tablica z napisem „Tu leży grzesznik” początkowo wmurowana była w schody, ale po trafieniu przez piorun przeniesiono ją na ścianą boczną wejścia. We wnętrzach stał kiedyś zdobyczny turecki bęben spod Chocimia, przeniesiony niedawno do muzeum. Tę świątynię także odwiedził w 1993 r. Jan Paweł II, o czym mówi wbudowana przed kościołem pamiątkowa tablica.

Kościół św.Krzyża

Wracamy na wileńską starówkę. Niedaleko katedry stoi niewielki kościół św.Krzyża, o którego powstaniu krążą legendy. Podobno pierwsza kaplica istniała tu już w XIV w., a pełniący tu posługę franciszkanie zostali wymordowani – ku ich pamięci wytrysnęło cudowne źródło. Dzisiejsza świątynia wybudowana została w I poł. XVII wieku, ale spłonęła ona w pożarze w 1742 r., po czym ją odbudowano.

Wilno, kościół św.Krzyża

Wilno, kościół św.Krzyża

W czasach radzieckich budynek pełnił rolę sali koncertowej. Na początku XXI wieku przeprowadzono jego remont, dziś znów pełni funkcje kościelne. Przed kościołem stoi pomnik zasłużonego wileńskiego architekta – Wawrzyńca Gucewicza, żyjącego w XVIII w. Gucewicz, studiujący architekturę w Paryżu, wsławił się przebudową katedry wileńskiej (także kaplicy św.Kazimierza przy katedrze – przy pracach przy niej zginął, spadając z rusztowania) oraz ratusza miejskiego.

Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Jedna z najmniejszych świątyń w starym Wilnie, silnie wkomponowana w rząd kamienic przy ulicy Dominikańskiej, pozostająca nieco w cieniu pobliskiego, tradycyjnie polskiego, kościoła św.Ducha. Z tymże kościołem łączy Sanktuarium Miłosierdzia Bożego zresztą niezbyt miła historia, ale o tym za chwilę.

Pierwotnie znajdujący się tu kościół św.Trójcy wybudowano w XVI wieku z fundacji ówczesnego zarządcy miejskiej mennicy, przy wsparciu króla Zygmunta Starego. Obok założono także szpital, a całość wkrótce przekazano Dominikanom z kościoła św.Ducha. Po polskich rozbiorach i szpital i świątynię zamknięto, przerabiając ją później na cerkiew prawosławną. Kościół katolicki odzyskał kościół dopiero w 2004 r. I tu zaczyna się wspomniana historia – historia słynnego obrazu Miłosierdzia Bożego.

Obraz powstał w 1934 r., namalowany wg wskazań siostry zakonnej Faustyny, której Chrystus objawił się w 1931 r., każąc namalować taki właśnie obraz. Częścią obrazu był napis po polsku: „Jezu ufam Tobie”.Zaraz od czasu powstania dzieła, zaczęło ono być otaczane coraz większym kultem wiernych, stając się obiektem modlitw i celem pielgrzymek. Pierwotnie wystawiono go w Ostrej Bramie, później przenoszono do kilku innych świątyń, aż w 1986 r. znalazł swoje miejsce w polskim kościele św.Ducha. Staraniem polskiej wspólnoty został też odrestaurowany.

Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, obraz Jezusa Miłosiernego

Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, obraz Jezusa Miłosiernego

No i w 2005 r. wileński metropolita nakazał przeniesienie obrazu do kościoła św.Trójcy. Polska społeczność mocno sprzeciwiła się temu, ale pomimo to (wg jednych przekazów potajemnie w nocy, w innych siłą w czasie dnia) obraz zdemontowano i przeniesiono w nowe miejsce. Pozbawiono go też integralnej części – polskiego napisu. Mimo protestów znajduje się on tam do dziś, stworzono w tym celu Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w kościele św.Trójcy, o ascetycznym wnętrzu, tak aby nic nie odwracało uwagi wiernych od cudownego obrazu.

Już przed wejściem do świątyni da się odczuć, jak ważne dla Polaków jest to miejsce – stojąc na ulicy przed kościołem w zasadzie nie słyszeliśmy żadnego innego języka poza polskim.

Kościół św.Ducha

Wilno, kościół św.Ducha

Wilno, kościół św.Ducha

Jedyny dziś kościół w Wilnie, w którym msze odprawiane są w języku polskim, uznawany przez wileńską Polonię jako „swój”. Już podobno w czasach Jagiełły wzniesiono tu drewnianą świątynię. Aleksander Jagiellończyk wybudował w 1501 r. obok klasztor dla dominikanów, którzy równocześnie przejęli kościół. To chyba najbardziej doświadczony nieszczęściami pożarów kościół w Wilnie – ogień trawił go wielokrotnie.

Co ciekawe, kościół św.Ducha nigdy nie był zamknięty, jak to miało miejsce z wieloma innymi katolickimi świątyniami w Wilnie, nie został też przebudowany na cerkiew. Dotknęło to jedynie klasztoru Dominikanów (urządzono w nim w XIX w. więzienie m.in. dla powstańców styczniowych) – sama świątynia funkcjonowała cały czas. W 1993 r. w kościele przebywał Jan Paweł II, spotykając się z polskimi mieszkańcami miasta.

Przebogate wnętrza (kilkanaście ołtarzy) dekorowane są cennymi dziełami sztuki (m.in. XVII-wieczne obrazy). Zachowane w oryginalnym stanie są także XVIII-wieczne organy kościelne, najstarsze na całej Litwie. Pod budynkami klasztoru Dominikanów znajdują się ogromne krypty grobowe – szacuje się, że pochowano w nich ok.2000 osób w XVII, XVIII i XIX wieku.

Kościół św.Ignacego

Wilno, kościół św.Ignacego

Wilno, kościół św.Ignacego

Dobudowany do powstałego w 1604 r. klasztoru Jezuitów w 1647 r. Wielokrotnie niszczony przez pożary i odbudowywany. W Rosji carskiej przekształcony na kasyno oficerskie. Wcześniej, po rozbiorach Polski w samym klasztorze urządzono wojskowe koszary. W 20-leciu międzywojennym odnowiony i przywrócony do funkcji kościelnych, w czasach radzieckich ponownie przejęty przez państwo i przemianowany na magazyn. Odnowiony w XXI wieku, przy klasztorze zachowały się oryginalne mury z czasu jego budowy.

Kościół św.Katarzyny

Wilno, kościół św.Katarzyny

Wilno, kościół św.Katarzyny

Pierwotnie wzniesiony (jako drewniany) na początku XVII w. wraz z klasztorem sióstr Benedyktynek. Ufundował go Jan Karol Chodkiewicz, hetman wielki litewski – ten od bitwy pod Kircholmem i obrony Chocimia. W 1641 r. dobudowano do niego piękną kaplicę Opatrzności Bożej. Kościół dwukrotnie spłonął, dzisiejszy wygląd to wynik przebudowy z XVIII w.

Polskim akcentem jest także pomnik Stanisława Moniuszki, znajdujący się na skwerku przed kościołem, ustawiony tu w 1922 roku.

Kościół ewangelicko-reformowany

Przypominający klasyczne greckie świątynie kościół kalwinistów wybudowany został tutaj w I poł. XIX w., w miejscu stojącego wcześniej drewnianego kościoła, wybudowanego w połowie XVII w., gdy sąd nakazał przeniesienie za mury miejskie kościoła tego wyznania, stojącego nieopodal kościoła św.Michała.

Wilno, kościół ewangelicko-reformowany

Wilno, kościół ewangelicko-reformowany

Wilno, kościół ewangelicko-reformowany

Wilno, kościół ewangelicko-reformowany

Po II wojnie światowej kościół przemianowano, pewnie ze względu na kształt wnętrza, na salę kinową. Do funkcji kościelnych przywrócono go dopiero po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Przy okazji – zostaliśmy bardzo mile zaskoczeni, wkraczając do wnętrza tej świątyni – pani opiekująca się nią nie tylko nie sprzeciwiała się fotografowaniu, ale też specjalnie do zdjęć zapaliła całe oświetlenie wnętrza. Miłe.

Kościół Wniebowzięcia NMP

Budowę ukończono w 1421 r., co sprawia, że jest to jeden z najstarszych kościołów w Wilnie – dziś niestety też jednym z najbardziej zaniedbanych. Wraz z nim stanął także franciszkański klasztor, sąsiadujący ze świątynią. Odbudowany po pożarach w XVI i XVIII w. Wojska napoleońskie używały go jako magazynu. W XVI w. podobno dobudowano także wolnostojącą dzwonnicę, która jednak nie doczekała naszych czasów, rozebrana przez władze carskie pod koniec XIX w.

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

Wilno, zabudowania klasztorne przy kościele Wniebowzięcia NMP

Wilno, zabudowania klasztorne przy kościele Wniebowzięcia NMP

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

Wilno, kościół Wniebowzięcia NMP

W odwecie za patriotyczne wystąpienia, po upadku Powstania Styczniowego nakazano zamknięcie kościoła i klasztoru – wnętrza przerobiono na archiwum. Na krótko, w 20-leciu międzywojennym, kościół powrócił do swojej funkcji, ale zaraz po zakończeniu II wojny światowej znów go zamknięto, a całe wyposażenie rozwieziono do innych świątyń. Do renowacji powrócono dopiero gdy Litwa uzyskała niepodległość, ale nadal świątynia jest w opłakanym stanie. Na suficie można zauważyć resztki XVIII-wiecznych fresków.

Pomimo zniszczeń, w kościele odprawiane są nabożeństwa. Znajdują się tu także relikwie św.Jadwigi – królowej Polski Jadwigi Andegaweńskiej, żony Jagiełły. Legenda mówi, że osobiście doglądała ona budowy świątyni. Św.Jadwiga jest patronką Polaków i apostołką Litwy.

Wilno, pomnik Józefa Montwiłła przy kościele Wniebowzięcia NMP

Wilno, pomnik Józefa Montwiłła przy kościele Wniebowzięcia NMP

Wilno, dawna kaplica cmentarna przy kościele Wniebowzięcia NMP

Wilno, dawna kaplica cmentarna przy kościele Wniebowzięcia NMP

Na istniejącym kiedyś cmentarzyku przy kościele w 1708 r. miejscowy notabl wybudował piękną kaplicę, ku czci pomordowanych w kościele przez Kozaków w czasie najazdu w 1655 r. Obok znajduje się także okazały pomnik Józefa Montwiłła – bankiera i filantropa, radnego miejskiego i wreszcie wybranego na burmistrza miasta (ale nie dopuszczonego do władzy przez carskie władze), żyjącego na przełomie XIX / XX w.

Kościół ewangelicko-luterański

Przy ulicy Niemieckiej (nazwanej tak nie bez powodu, dookoła kiedyś mieszkali głównie niemieckojęzyczni obywatele Wilna) znajduje się niewielki, wbudowany w szereg kamienic, kościół ewangelicko-luterański. Pierwszy kościół tego obrządku stanął w tym miejscu już w 1555 r., jednak ta drewniana świątynia spłonęła podczas wspomnianego już najazdu rosyjskiego sto lat później.

Wilno, kościół ewangelicko-luterański

Wilno, kościół ewangelicko-luterański

Szybko odbudowano ją jako murowaną, ale i ta spłonęła – tym razem w 1737 r. I znów w kilka lat kościół odbudowano (1744 r.) – w tym kształcie istnieje do dziś. Funkcjonował spokojnie aż do zakończenia II wojny światowej, kiedy to zamknięto go i przeznaczono na salę sportową. Wiernym zwrócono świątynię dopiero w 1993 r.

Kościół św.Mikołaja

Wilno, kościół św.Mikołaja

Wilno, kościół św.Mikołaja

Kolejny z grona najstarszych kościołów w Wilnie, wybudowany w 1440 r. (choć są też tacy, co twierdzą, że kościół powstał kilkadziesiąt lat wcześniej). Uległ zniszczeniom najpierw podczas pożaru (1749 r.), a potem podczas wojen napoleońskich. W XX w. świątynia stała się ośrodkiem ludności litewskiej Wilna, msze odprawiano tylko w tym języku (pomimo przynależności Wilna do Polski po I wojnie światowej).

W kościelnym ogrodzie znajduje się pomnik patrona miasta Wilna, św.Krzysztofa. Tak, to ten sam święty, będący patronem kierowców. Legenda o św.Krzysztofie mówi, że był olbrzymem, przenoszącym ludzi na drugą stronę rzeki – gdzieś już ją słyszeliśmy – tak, przy okazji weekendowego pobytu w Rydze.

Wilno, kościół św.Mikołaja

Wilno, kościół św.Mikołaja

Synagoga Chóralna

Stosunkowo „młoda”, wybudowana w 1903 r., czynna była bardzo krótko, bo już podczas II wojny światowej została zamknięta. Jako jedyna ocalała z ponad stu synagog, istniejących w Wilnie w okresie międzywojennym, dzięki temu że została przekształcona w magazyn leków.

Także po wojnie nie pozwolono jej działać – władze radzieckie ponownie ją zamknęły. Społeczność żydowska odzyskała ją dopiero w 1989 r.

Wilno, Synagoga Chóralna

Wilno, Synagoga Chóralna

Kościół Wszystkich Świętych

Wilno, kościół Wszystkich Świętych

Wilno, kościół Wszystkich Świętych

Wybudowany wraz z przylegającym klasztorem Karmelitów w 1631 r., spalony podczas rosyjskiego najazdu w 1655 r., czyli ledwie nieco po ponad 20 latach działalności. Został odbudowany, a w 1749 r. dobudowano boczną dzwonnicę (38,5 m, uważana za najpiękniejszą w mieście). Dzwony także pochodzą z XVIII w. Po II wojnie światowej zamknięty, krótko istniało tu Muzeum Sztuki Ludowej. Zwrócony kościołowi w 1991 r.

Jak widać, starówka Wilna wręcz wypełniona jest świątyniami różnych obrządków. Przeżywały one katastrofy, pożary, najazdy, represje, przebudowy na cerkwie, okresy zamknięcia i dewastacji, a pomimo to stanowią dziś barwny i piękny element całego Starego Miasta. Wiele z nich jest śladem polskości Wilna, kilka wciąż z Polakami w ten czy inny sposób jest związana. Każda warta jest zobaczenia. I z zewnątrz, i od wewnątrz. I poznania jej historii. Do czego niezmiennie zapraszamy.

A w kolejnym wpisie pokażemy Wam kolekcję śladów znanych Polaków, jakie znaleźliśmy w starym Wilnie.

Pełna galeria zdjęć świątyń ze Starego Miasta w Wilnie znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

 

Inne wpisy z: Wilno

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów - są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.  więcej

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

 

0

Autor:

Kategorie: Litwa, Miasto na weekend, Rok 2014, Wilno

Kościoły starego Wilna, cz.1

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno na weekend (poprzedni wpis: Wilno, największe atrakcje Starego Miasta) Zwiedzając Stare Miasto w Wilnie nie da się pominąć świątyń i klasztorów, których ilość tutaj przyprawia o zawrót głowy. Poniżej znajdziecie przewodnik po większości z nich, w kolejności która umożliwi Wam ich zwiedzanie niejako „po drodze” – proponujemy więc swoistą „trasę” wzdłuż kościołów starego Wilna, pomijając kwestię ich ważności religijnej, kulturowej czy historycznej. Zwiedzamy wszystkie, zaczynając od historycznej miejskiej bramy – Ostrej Bramy i Kaplicy Ostrobramskiej.

KML-LogoFullscreen-LogoQR-code-logoGeoJSON-LogoGeoRSS-LogoWikitude-Logo
Wilno, świątynie Starego Miasta

ładowanie mapy - proszę czekać...

Wilno, Kaplica Ostrobramska: 54.674321, 25.289465
Wilno, kościół św.Teresy: 54.675047, 25.289476
Wilno, prawosławny monaster św.Ducha: 54.675568, 25.290688
Wilno, cerkiew św.Trójcy : 54.675264, 25.288328
Wilno, kościół Matki Boskiej Pocieszenia i św.Augustyna: 54.679005, 25.290238
Wilno, kościół św.Kazimierza: 54.677690, 25.288575
Wilno, cerkiew św.Mikołaja: 54.679907, 25.288618
Wilno, cerkiew św.Paraskewy Piatnicy: 54.680931, 25.289251
Wilno, Sobór Przeczystej Bogurodzicy: 54.681114, 25.292373
Wilno, kościół św. Bartłomieja Apostoła: 54.680282, 25.297533
Wilno, kościół Wszystkich Świętych: 54.675838, 25.284283
Wilno, kościół św.Mikołaja: 54.678273, 25.282942
Wilno, kościół ewangelicko-luterański: 54.679426, 25.283360
Wilno, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny: 54.679470, 25.280700
Wilno, kościół ewangelicko-reformowany: 54.681365, 25.277819
Wilno, kościół św. Katarzyny: 54.681802, 25.281118
Wilno, kościół św. Ignacego Loyoli: 54.682677, 25.282073
Wilno, kościół św. Krzyża: 54.683954, 25.285002
Wilno, Bazylika archikatedralna św.Stanisława Biskupa i św.Władysława: 54.685852, 25.287759
Wilno, kościół św. Piotra i Pawła: 54.694100, 25.306320
Wilno, kościół św.Anny: 54.683136, 25.293081
Wilno, kościół św.Franciszka i św.Bernarda: 54.683024, 25.293510
Wilno, kościół św. Michała: 54.682683, 25.291944
Wilno, kościół św.Jana Chrzciciela i św.Jana Apostoła i Ewangelisty: 54.682615, 25.288575
Wilno, Synagoga Chóralna: 54.676108, 25.281617
Wilno, kościół św.Ducha: 54.681238, 25.284621
Wilno, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego: 54.681306, 25.285487

 

Kaplica Ostrobramska

Od strony wewnętrznej jedynej zachowanej do dziś średniowiecznej bramy miejskiej znajduje się kaplica, dobudowana do bramy w końcówce XVII w., pierwotnie drewniana, a od 1712 r. murowana. We wnętrzach kaplicy znajduje się, uważany za cudowny, obraz Matki Miłosierdzia, zwanej też Matką Boską Ostrobramską. Każdy, kto chodził do szkoły, uczył się kiedyś na pamięć mickiewiczowskiej Inwokacji z Pana Tadeusza: „Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie !”.

Wilno, Kaplica Ostrobramska

Wilno, Kaplica Ostrobramska

Autor nie jest znany, obraz pochodzi na pewno z XVII w. W 1927 r., gdy Wilno powróciło na krótko w granice Polski, odbyła się uroczysta koronacja obrazu – swoją obecnością uświetnili ją m.in. Mościcki i Piłsudski. Obraz ten jest jednym z tych, otoczonych największym kultem. Matkę Boską Ostrobramską wielokrotnie wspominał Jan Paweł II, który zresztą modlił się tu podczas wizyty w Wilnie w 1993 r.

Kościół św.Teresy

Wilno, kościół św.Teresy

Wilno, kościół św.Teresy

Przylegający do Ostrej Bramy, spory wymiarowo kościół, wybudowany w połowie XVII w. przy pomocy środków Stefana Paca, ówczesnego wysokiego urzędnika skarbowego (mniej więcej „królewskiego” ministra skarbu). Stefan Pac ufundował w Wilnie kilka świątyń, sam też został w kościele św.Teresy pochowany (choć budowę dokończono już po jego śmierci).

Kościół od początku należał do Karmelitów Bosych. Dopiero w 1844 r. ówczesne władze carskie zamknęły klasztor, a świątynię przekazały stojącemu po sąsiedzku prawosławnemu monasterowi św.Ducha. Mimo to, kościół nie został zamknięty ani przekształcony w cerkiew. Wcześniej został uszkodzony podczas wojen napoleońskich na początku XIX w. Kościół rzymskokatolicki odzyskał władzę nad świątynią w 20-leciu międzywojennym.

Prawosławny monaster św.Ducha

Wilno, cerkiew św.Ducha

Wilno, cerkiew św.Ducha

Bardzo popularny cel prawosławnych pielgrzymek, ze względu na znajdujące się wewnątrz relikwie trzech wileńskich męczenników za wiarę. Wg zachowanych zapisów, trzema męczennikami byli Antoni, Jan i Eustachy, XIV-wieczni dworzanie litewskiego księcia Olgierda, którzy potajemnie przyjęli chrzest – mówimy o czasach przed oficjalnym chrztem Litwy. Olgierd zażądał od nich porzucenia nowej wiary, a po odmowie powiesił wszystkich.

Wilno, cerkiew św.Ducha

Wilno, cerkiew św.Ducha

Kanonizacja odbyła się już w 1364 r., a relikwie świętych zostały przewiezione do Konstantynopola (dzisiejszy Stambuł), gdzie złożono jest w słynnej Hadze Sofii. W 1609 r. w Wilnie wybudowano prawosławny monaster (klasztor) oraz trochę wcześniej (1597 r.) cerkiew św.Ducha. Wtedy też przeniesiono tu relikwie męczenników – początkowo złożono je w podziemiach. Klasztor szybko stał się czołowym, mając pod sobą inne. Tutejsi mnisi wyznaczani byli na przełożonych w innych cerkwiach i monasterach.

Relikwie wileńskich męczenników tylko raz potem opuściły mury cerkwi – w 1915 r., kiedy to w obliczu I wojny światowej mnisi opuścili klasztor, zabierając je do Moskwy. Po II wojnie światowej cerkiew i monaster działały bez przeszkód ze strony władz komunistycznych. Kompleks jest dziś siedzibą prawosławnych biskupów Wilna i całej Litwy. Warto zobaczyć wnętrza cerkwi – są niezwykle pięknie zdobione. A relikwie męczenników wystawione są w głównej nawie cerkwi, w bardzo widocznym miejscu, nie sposób ich pominąć przy zwiedzaniu.

Cerkiew św.Trójcy i klasztor Bazylianów

Wilno, cerkiew św.Trójcy i klasztor Bazylianów

Wilno, cerkiew św.Trójcy i klasztor Bazylianów

Za Kaplicą Ostrobramską, kościołem św.Teresy i monasterem św.Ducha, przy ulicy Ostrobramskiej znajdziemy jeszcze jeden obiekt sakralny – klasztor Bazylianów oraz cerkiew (dziś kościół) św.Trójcy. Wg legendy pierwszą świątynię wybudowała tu żona księcia Olgierda, syna Giedymina – legendarnego założyciela Wilna. Miała ona upamiętniać miejsce kaźni trzech męczenników, o których napisaliśmy wyżej przy okazji opisu monasteru św.Ducha.

W 1514 r. ówczesny kasztelan wileński, Konstanty Ostrogski (pochowany później w Peczerskiej Ławrze w Kijowie, którą także widzieliśmy), nakazał rozbudowę, dzięki czemu powstała murowana świątynia. Na początku XVII w. w wyniku sporu z kościołem prawosławnym, świątynię przejęli uniccy mnisi Bazylianie – prawosławni mnisi właśnie wtedy założyli tuż obok swój monaster św.Ducha.

Wilno, cerkiew św.Trójcy

Wilno, cerkiew św.Trójcy

Wilno, cerkiew św.Trójcy

Wilno, cerkiew św.Trójcy

Po rozbiorach władze carskie rozpoczęły prześladowania zakonników w Wilnie, w wyniku czego na terenie klasztoru rozpoczęło działalność więzienie. Tu zaczynają się silne związki z polską kulturą – więzieni tu byli polscy patrioci, także członkowie towarzystw filomatów i filaretów, m.in. Adam Mickiewicz i jego przyjaciel Ignacy Domeyko. Później więziono tu także powstańców listopadowych. To właśnie doświadczenia Mickiewicza z okresu więzienia go tutaj, zawarł on w III części „Dziadów”. Jego cela zwana była „celą Konrada”. Jej umiejscowienie udało się historykom odtworzyć, ale została ona przez mnichów przekształcona później w apartament mieszkalny.

Wilno, klasztor Bazylianów

Wilno, klasztor Bazylianów

Wilno, klasztor Bazylianów, dzisiejsza "cela Konrada"

Wilno, klasztor Bazylianów, dzisiejsza „cela Konrada”

Wkrótce obiekt został w całości przekazany kościołowi prawosławnemu, po czym przebudowano go, by dostosować do tradycji świątyń tego wyznania. Przed samym wybuchem II wojny światowej obiekt został opuszczony przez mnichów. Kościół niszczał praktycznie nieużywany aż do odzyskania przez Litwę niepodległości, kiedy to oddano go z powrotem Bazylianom. Ci w części zabudowań urządzili hotel, a rolę dawnej „celi Konrada” pełni mały, dobudowany budyneczek. Sama świątynia jest bardzo powoli (głównie we wnętrzach) remontowana. Na zewnątrz jej stan jest opłakany, choć nadal po obu stronach wejścia głównego można podziwiać resztki fresków, przedstawiających trzech legendarnych litewskich męczenników…

Kościół św.Kazimierza i klasztor Jezuitów

Wilno, kościół św.Kazimierza

Wilno, kościół św.Kazimierza

Budowę rozpoczęto w 1604 r., zaraz po kanonizacji królewicza Kazimierza Jagiellończyka (jego relikwie spoczywają do dziś w specjalnie wybudowanej kaplicy przy katedrze wileńskiej). Jeszcze zanim ukończono budowę, kościół został strawiony przez pożar. Fundatorami byli król Zygmunt III Waza oraz Lew Sapieha, wysoki urzędnik na dworze króla, który – co ciekawe – urodził się w rodzinie prawosławnej, później został kalwinistą, a dopiero mając niespełna 30 lat przeszedł na katolicyzm.

Kościół został odbudowany po kolejnych dwóch pożarach, jakie strawiły jego mury w XVII i XVIII wieku. Potem nadeszły czasy wojen napoleońskich, w trakcie których Francuzi urządzili tu… magazyn zboża, dewastując wnętrza. Po powstaniu listopadowym władze carskie w ramach represji oddały świątynię kościołowi prawosławnemu, po czym przebudowały na modłę cerkiewną.

Wilno, kościół św.Kazimierza

Wilno, kościół św.Kazimierza

Po I wojnie światowej kościół katolicki odzyskał świątynię, która została wyremontowana, ale już po II wojnie władze radzieckie świątynię ponownie skonfiskowały – tym razem urządzono tu… muzeum ateizmu (!). Dopiero od 1991 r. kościół znów pełni funkcje sakralne. Wtedy też, podczas remontu, odkryto w podziemiach kryptę, o której do tego czasu nikt nie wiedział. Znaleziono w niej pochówki ludzkie, które zidentyfikowano jako groby jezuickich prowincjałów z XVII i XVIII wieku. Obecnie krypta jest otwarta.

W latach 1624-1630 posługę pełnił tu św.Andrzej Bobola, podobno tu też w 1622 r. otrzymał on święcenia kapłańskie. Jego obecność tu upamiętnia polskojęzyczna tablica widoczna przy wejściu. W krypcie kościoła znajduje się relikwiarz świętego.

Kościół Matki Bożej Pocieszenia i św.Augustyna

Wilno, kościół Matki Bożej Pocieszenia i św.Augustyna

Wilno, kościół Matki Bożej Pocieszenia i św.Augustyna

Nieczynny dziś kościół, zbudowany przez zakon Augustianów w II poł. XVII wieku. Budowę kościoła wsparł sam król Jan III Sobieski, ale drewniany obiekt spłonął po niespełna 70 latach istnienia podczas wielkiego pożaru miasta. Kościół został szybko odbudowany, ale nadal nie miał szczęścia – zakon Augustianów upadł i sprzedał budynki wileńskiemu uniwersytetowi. Ostatecznie w latach 40-tych XIX wieku kościół skonfiskowały władze carskie, przebudowując go na cerkiew prawosławną.

Kościół na krótko odżył w dwudziestoleciu międzywojennym, ale od zakończenia II wojny światowej znów jest zamknięty i nieużywany, stale niszczejąc bez stałego właściciela. Nie pełni żadnej funkcji sakralnej.

Cerkiew św.Mikołaja

Wilno, cerkiew św.Mikołaja

Wilno, cerkiew św.Mikołaja

Na końcu dużego placu z ratuszem miejskim (obok którego stoi kościół św.Kazimierza) znajdziemy prawosławną cerkiew św.Mikołaja. Pierwszą świątynię w tym miejscu, niemal równolegle z cerkwią św.Trójcy, wzniosła żona księcia Olgierda, syna Giedymina. O ile cerkiew św.Trójcy miała upamiętniać miejsce kaźni trzech litewskich męczenników, o tyle wg legendy cerkiew stojąca w miejscu dzisiejszej cerkwi św.Mikołaja miała być pierwszym miejscem ich pochówku.

Ten sam Konstanty Ostrogski, który przebudował cerkiew św.Trójcy, wybudował też w tym samym, 1514 r., murowaną cerkiew św.Mikołaja, którą możemy oglądać do dziś. Choć nie do końca, bo w 1742 r. w pożarze miasta cerkiew spłonęła, ale szybko ją odbudowano. W XIX w. przebudowano ją na wzór cerkwi rosyjskich.

Cerkiew św.Paraskewy

I znów historia wraca do małżonek księcia Olgierda – jedna z nich wybudowała w tym miejscu pierwszą historycznie murowaną cerkiew w Wilnie. Spłonęła ona w XVI wieku. Ze świątynią tą wiąże się ciekawa historia – tu ponoć, w obecności cara Piotra I Wielkiego odbył się chrzest dziadka Aleksandra Puszkina – niewolnika carskiego, który stając się ulubieńcem cara, najpierw zyskał tytuł szlachecki, potem rangę kapitana, a w końcu generała i gubernatora Tallinna.

Wilno, cerkiew św.Paraskewy

Wilno, cerkiew św.Paraskewy

W czasie swej historii cerkiew kilkukrotnie przechodziła z rąk wiernych prawosławnych do unitów i odwrotnie. Znaczenie utraciła po II wojnie światowej, kiedy to została splądrowana. Dziś otwierana jest jedynie przy okazji większych świąt.

Sobór Przeczystej Bogurodzicy

Skręcamy nieco ze Starego Miasta w kierunku starej dzielnicy Zarzecze. Tuż przed wejściem na jej teren stoi okazały, biały Sobór Przeczystej Bogurodzicy. I znów deja vu – świątynia pierwotnie wybudowana przez żonę księcia Olgierda, przebudowana na murowaną przez Ostrogskiego, spłonęła w pożarze miasta w XVIII w. W międzyczasie pochowano tu żonę polskiego króla Aleksandra Jagiellończyka.

Wilno, Sobór Przeczystej Bogurodzicy

Wilno, Sobór Przeczystej Bogurodzicy

Dalsza historia świątyni wiąże się z polskimi powstaniami – odbudowana, zniszczona została ponownie w czasie Powstania Kościuszkowskiego. Oddana uniwersytetowi, została przejęta ponownie przez władze po Powstaniu Listopadowym, kiedy to urządzono tu wojskowe koszary. Po Powstaniu Styczniowym z kolei we wnętrzach wmurowano poległym żołnierzom rosyjskim pamiątkowe tablice. Pod koniec XIX w. przebudowana, niestety przy użyciu materiałów z XVI murów wybudowanych przez Ostrogskiego.

Kościół św.Bartłomieja Apostoła

W dzielnicy Zarzecze znajdziemy niewielki kościółek pod wezwaniem św.Bartłomieja Apostoła – uważany za najmniejszy z kościołów starego Wilna. Jego dzisiejsza bryła pochodzi z 1824 r., ale świątynia (drewniana) istniała tu już od połowy XVII w. Później przebudowano ją na murowaną.

Wilno, kościół św.Bartłomieja Apostoła

Wilno, kościół św.Bartłomieja Apostoła

I znów związki z polskimi powstaniami – kościół został uszkodzony podczas Powstania Kościuszkowskiego, a po Powstaniu Listopadowym władze rozwiązały zakon prowadzący świątynię. Po II wojnie światowej władze radzieckie zamknęły obiekt – funkcje sakralne odzyskał dopiero w 1990 r.

Kościół św.Anny

Bezsprzecznie jeden z najwspanialszych kościołów w Wilnie, niezwykle widowiskowy. Nie jest znana dokładna data budowy, na pewno był to przełom XV / XVI w. – w dokumentacji historycznej pojawił się w 1501 r. Fundatorem był król Aleksander Jagiellończyk, wnuk Jagiełły. Świątynia była kilkukrotnie odbudowywana po pożarach. Legenda głosi, że zachwycał się nią sam Napoleon.

Wilno, kościół św.Anny (z tyłu kościół św.Franciszka i św.Bernarda)

Wilno, kościół św.Anny (z tyłu kościół św.Franciszka i św.Bernarda)

Kościół św.Franciszka i św.Bernarda

Wilno, kościół św.Franciszka i św.Bernarda

Wilno, kościół św.Franciszka i św.Bernarda

Kościół św.Anny sąsiaduje z inną świątynią – kościołem Bernardynów, starszym (budowę rozpoczęto w 1469 r.). Kościół ufundował ojciec Aleksandra Jagiellończyka, król Kazimierz Jagiellończyk (czyli syn Jagiełły). Mocno ucierpiał w XVII w. podczas rosyjskiego najazdu, odbudowany z pomocą finansową hetmana Paca, który ufundował również w Wilnie kościół św.Piotra i Pawła, o którym będzie niżej. W XIX w. Rosjanie zamienili klasztor w wojskowe koszary, a po II wojnie światowej świątynię całkowicie zamknięto. Przywrócono jej funkcjonowanie dopiero pod koniec XX w. „Po sąsiedzku”, obok obu kościołów, stoi spory pomnik naszego wieszcza, Adama Mickiewicza.

Kościół św.Michała

Wspominany już przez nas (przy okazji kościoła św.Kazmierza) Lew Sapieha miał więcej zasług w gestii fundacji świątyń w Wilnie. W 1594 r., na bazie podarowanego zakonowi Bernardynek własnego pałacu, wybudował tuż obok kościołów św.Anny i św.Franciszka klasztor św.Michała. W 1633 r. fundator po śmierci został pochowany we wnętrzach, w okazałym grobowcu, obok dwóch swoich żon.

Wilno, kościół św.Michała

Wilno, kościół św.Michała

Krótko później kościół i klasztor kompletnie zniszczyli Kozacy, ale szybko go odbudowano. Tak przetrwał wszystkie zawieruchy przez ponad 200 lat, aż pod koniec XIX w. został zamknięty przez władze carskie, które przekształciły go w przytułek. Bernardynki wróciły tu w dwudziestoleciu międzywojennym, ale na krótko – po II wojnie światowej urządzono tu Muzeum Architektury, które mieści się we wnętrzach do dziś. Bardzo cenne są wnętrza – ołtarz, obrazy i grobowce pochodzące z XVII w. Do 1948 r. wewnątrz znajdował się obraz Jezusa Miłosiernego, później przeniesiony do kościoła św.Ducha – napiszemy o nim przy okazji właśnie tego kościoła.

Kościół św.Janów

Wilno, dzwonnica kościoła św.Janów

Wilno, dzwonnica kościoła św.Janów

Ta jedna z najstarszych świątyń w Wilnie (pod wezwaniem św.Jana Chrzciciela i św. Jana Apostoła Ewangelisty) znajduje się przy jednym z końców Zaułku Literatów. Ufundowana została przez samego Jagiełłę w czasach chrztu Litwy, a konsekrowana w 1427 r. W 1571 r. została przekazana Jezuitom, którzy osiem lat później, za zgodą Stefana Batorego otworzyli na terenie posesji słynny Uniwersytet Wileński. Później kościół był kilkukrotnie odbudowywany po pożarach, które go trawiły. W XVIII w. dodano okazałą elewację w stylu rokoko, z której kościół słynie do dziś – nam nie było dane jej zobaczyć, dziedziniec kościelny był niestety zamknięty.

Nie dane nam było także zobaczyć wnętrz, ze względu na trwające w środku nabożeństwo (z zasady staramy się nie przeszkadzać wiernym). A szkoda, bo wnętrza pełne są akcentów polskich – po czasie zaborów kościół ten stał się miejscem patriotycznych spotkań polskich mieszkańców Wilna. Z okresu tego pochodzą znajdujące się we wnętrzach kościelnych pomniki m.in. Adama Mickiewicza czy Tadeusza Kościuszki.

Wilno, kościół św.Janów

Wilno, kościół św.Janów

Po sąsiedzku, przy kościele znajduje się kamienica, na której znajduje się tablica upamiętniająca zamieszkanie w niej w latach 1832-35 przez Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Druga część przewodnika po świątyniach Starego Miasta w Wilnie znajdzie się w kolejnym wpisie. Pełna galeria zdjęć świątyń ze Starego Miasta w Wilnie znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

 

Inne wpisy z: Wilno

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów - są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.  więcej

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

 

0

Autor:

Kategorie: Litwa, Miasto na weekend, Rok 2014, Wilno

Wilno, największe atrakcje Starego Miasta

Bardzo ciężko jest wybrać kilka atrakcji spośród tego, co oferuje wileńska starówka. Spróbujemy, choć wg nas Stare Miasto w Wilnie po prostu trzeba zobaczyć w całości. Da się, nawet w 24 godziny.

Wilno na weekend. Wilna w planach na ten rok nie było, choć od dłuższego czasu pozostawało w naszych głowach jako to miejsce, gdzie być musimy. Marzyły nam się zresztą wszystkie trzy nadbałtyckie kraje (Litwa, Łotwa i Estonia). O ile dwa ostatnie kraje w tym roku odwiedzimy (tzn. Ryga już była – ale będzie po raz drugi, a w Tallinnie będziemy dosłownie za 2 tygodnie) za sprawą dużej promocji LOT-u jeszcze z przełomu 2013/14, to Wilno pozostało poza naszym zasięgiem – bilety lotnicze do tego miasta z nieznanych nam powodów są po prostu dużo droższe od tych do Rygi czy Tallinna.

Niespodzianka spadła na nas tuż po powrocie z wrześniowej, weekendowej wyprawy do Rygi – Polski Bus „odpalił” połączenie autobusowe do Wilna z Warszawy. Tak, wiemy, że wcześniej konkurencyjne linie do Wilna już jeździły, ale cena powyżej 100 zł za kurs w jedną stronę w połączeniu z 8-9-godzinną podróżą skutecznie nas zniechęcały. Ale jak wpadły nam do koszyka bilety od Polski Bus za nieco ponad… 30 zł za podróż w obie strony, to i długa jazda przestała nam przeszkadzać. W taki oto sposób zostaliśmy „beta-testerami” nowego połączenia – jechaliśmy do Wilna drugiego dnia po uruchomieniu trasy przez Polski Bus, przy okazji niespodziewanie wypełniając podróżą jedyny weekend pomiędzy Rygą, a kolejnym wyjazdem – na włoską Sardynię.

Dodatkowym plusem było niezłe skomunikowanie kursów Warszawa – Wilno i Wilno – Warszawa z autobusami Polskiego Busa z/do Poznania – w kierunku Wilna mieliśmy zaledwie godzinną przesiadkę w stolicy. A w drodze powrotnej zaryzykowaliśmy – autobus z Wilna planowo wraca do Warszawy o godz.23:10, a bilety do Poznania kupiliśmy na ostatni kurs Polskiego Busa – wyjeżdża z Warszawy o… 23:00 :) Liczyliśmy, że kurs z Wilna przyjedzie trochę przed czasem – najczęściej kursy Polskiego Busa na trasie Poznań – Warszawa przyjeżdżają szybciej. No i… przeliczyliśmy się – autobus z Wilna przyjechał punktualnie – na szczęście ten do Poznania wyjechał z opóźnieniem i tym sposobem płynnie (dosłownie – biegiem) przesiedliśmy się po 8-godzinnej podróży z Wilna w 5-godzinną podróż do Poznania :)

Wilno, Górny Zamek i Baszta Giedymina

Wilno, Górny Zamek i Baszta Giedymina

Wilno, Baszta Giedymina

Wilno, Baszta Giedymina

Wilno, Górny Zamek

Wilno, Górny Zamek

Z uwagi na długość podróży autobusem, teoretycznie weekendowy wyjazd do Wilna w praktyce wychodzi jako 24-godzinny pobyt w stolicy Litwy – drugie 24 godziny spędziliśmy w podróży z i do Poznania. Ale za 30 zł… Nocleg zarezerwowaliśmy w hotelu Mikotel na obrzeżach starówki – do słynnej Ostrej Bramy 5 minut piechotą. Jak się ma ograniczony czas na zwiedzanie, to warto szukać blisko – a Mikotel dodatkowo kusi konkurencyjną w Wilnie ceną. Koniec opisu okoliczności wyprawy, teraz wstęp historyczny.

Nikt nie wie, kiedy powstało Wilno. Uznaje się, że pierwszy gród z zamkiem wybudował tu książę Giedymin w XIV w. – wtedy Wilno po raz pierwszy pojawia się w dokumentacji historycznej – zachował się list Giedymina do niemieckich miast, zachęcający do osiedlania się w mieście. I niemal od razu możemy „skręcić” w opowieść o związkach Wilna (i Litwy) z Polską – list Giedymina pochodzi z 1323 r., a już dwa lata później jedna z córek litewskiego księcia zostaje żoną polskiego króla, Kazimierza Wielkiego.

Na tym jednak nie koniec – Kazimierz Wielki nie zostawia potomstwa, władzę po nim na krótko przejmuje w Polsce król węgierski, który z kolei nie pozostawił synów, ale miał kilka córek. „Dogadał” się więc z polską szlachtą, by jedna z nich odziedziczyła po nim tron. I tym sposobem królową została Jadwiga, którą dwa lata później wydano za… wnuka księcia Giedymina – Jagiełłę. Tak tak – za Władysława (takie imię przyjął na chrzcie) Jagiełłę, wtedy już wielkiego księcia litewskiego.

Jagiełło przyjął chrzest, ożenił się z Jadwigą i objął tron polskiego króla, przy okazji jednocząc Litwę z Polską, z bardzo praktycznych powodów – nie dawał już rady w długich wojnach z Krzyżakami i mocno potrzebował sojusznika, którego dzięki takim koneksjom zyskał w Polsce. No i zapisał się w polskiej historii wojną z Krzyżakami i najsłynniejszą bitwą w naszej historii – bitwą pod Grunwaldem, gdzie pomagał mu kuzyn (ich ojcowie byli braćmi, synami Giedymina), wielki książę litewski Witold, który zresztą wycinał Jagielle co chwila „psikusy”, w czasie swojego życia kilkukrotnie zmieniając fronty, walcząc z Krzyżakami przeciwko Jagielle, albo z Jagiełłą przeciwko Krzyżakom. O mało co zresztą książę Witold nie został kolejnym królem Polski – była już przygotowywana koronacja, ale Witoldowi „się zmarło”. Tak to dynastia Jagiellonów zaczęła swoje panowanie, wywodząc się z Wilna właśnie.

Wilno, Ostra Brama

Wilno, Ostra Brama

Wilno, Ostra Brama i Kaplica Ostrobramska

Wilno, Ostra Brama i Kaplica Ostrobramska

Przez całe wieki Wilno silnie związane było z Rzeczpospolitą. Prawa miejskie potwierdził syn Jagiełły, król Kazimierz Jagiellończyk. Stefan Batory w XVI w. położył podwaliny pod tutejszy Uniwersytet, jeden z najstarszych w Europie Wschodniej. Historia związków z Polską zakończyła się wraz ze zniknięciem Polski z mapy w wyniku zaborów w XVIII w. Litwa wraz z Wilnem na krótko wróciła jeszcze w nasze granice w dwudziestoleciu międzywojennym, by potem zostać republiką radziecką, a potem samodzielnym państwem, którego Wilno (ponad pół miliona mieszkańców) jest dziś stolicą. Nadal Polacy stanowią tu dużą grupę narodowościową – co szósty mieszkaniec miasta jest Polakiem. Nic więc dziwnego, że w hotelu czy restauracji bez problemu da się „dogadać” po polsku.

Trudno jest zdecydować, które zabytki starówki w Wilnie są tymi, które warto zobaczyć bardziej niż inne. Czy ważniejsze są te związane ze starą historią miasta, czy te związane z kultem religijnym, czy te związane z Polską i znanymi Polakami, których przez Wilno przewinęło się mnóstwo. Czy może warto postawić na te kulturalne, jak choćby ciekawa sama w sobie „republika Zarzecza”. Poniżej nasza, bardzo subiektywna, lista najciekawszych miejsc w starym Wilnie.

Górny Zamek i Baszta Giedymina

„Źródło” Wilna – to tu miasto powstało. Giedymin wybudował na wzgórzu zamek, a po pożarze odbudował go, już jako murowany, książę Witold. Przetrwał on aż do połowy XVII w. kiedy to został zdobyty podczas rosyjskiego najazdu. Popadł w ruinę, a jedyną pozostałą basztą zainteresowano się dopiero w XIX w. Częściowo zniszczoną, odbudowali Polacy w czasie dwudziestolecia międzywojennego. Dziś „Baszta Giedymina” stanowi obiekt muzealny, a na najwyższym piętrze znajduje się taras widokowy, z którego podziwiać można panoramę miasta.

U stóp wzgórza zamkowego znajduje się „Dolny Zamek”, sąsiadujący z wileńską katedrą, pochodzący z XV w. Był siedzibą wielkich książąt litewskich i rezydencją królów Rzeczypospolitej. Także został zniszczony przez Rosjan, i nigdy nie odbudowany, a wręcz rozebrany. Odbudowę podjęto dopiero w XXI wieku.

Ostra Brama i Kaplica Ostrobramska

Wilno, Ostra Brama i Kaplica Ostrobramska

Wilno, Ostra Brama i Kaplica Ostrobramska

To w zasadzie „dwa w jednym”. Od strony zewnętrznej Starego Miasta to jedyny ocalały fragment dawnych miejskich murów obronnych i jedyna ocalała z dziewięciu pierwotnie istniejących bram miejskich, wybudowana na początku XVI w. Od strony wewnętrznej znajduje się kaplica, dobudowana do bramy w końcówce XVII w., pierwotnie drewniana, a od 1712 r. murowana.

We wnętrzach kaplicy znajduje się, uważany za cudowny, obraz Matki Miłosierdzia, zwanej też Matką Boską Ostrobramską. Każdy, kto chodził do szkoły, uczył się kiedyś na pamięć mickiewiczowskiej Inwokacji z Pana Tadeusza: „Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie !”. Autor nie jest znany, obraz pochodzi na pewno z XVII w. W 1927 r., gdy Wilno powróciło na krótko w granice Polski, odbyła się uroczysta koronacja obrazu – swoją obecnością uświetnili ją m.in. Mościcki i Piłsudski. Obraz ten jest jednym z tych, otoczonych największym kultem. Matkę Boską Ostrobramską wielokrotnie wspominał Jan Paweł II, który zresztą modlił się tu podczas wizyty w Wilnie w 1993 r.

Kościół św.Anny

Bezsprzecznie jeden z najwspanialszych kościołów w Wilnie, niezwykle widowiskowy. Nie jest znana dokładna data budowy, na pewno był to przełom XV / XVI w. – w dokumentacji historycznej pojawił się w 1501 r. Fundatorem był król Aleksander Jagiellończyk, wnuk Jagiełły. Świątynia była kilkukrotnie odbudowywana po pożarach. Legenda głosi, że zachwycał się nią sam Napoleon.

Wilno, kościół św.Anny i stojący za nim kościół Bernardynów

Wilno, kościół św.Anny i stojący za nim kościół Bernardynów

Wilno, kościół św.Anny

Wilno, kościół św.Anny

Kościół św.Anny sąsiaduje z inną świątynią – kościołem Bernardynów, starszym (budowę rozpoczęto w 1469 r.). Kościół ufundował ojciec Aleksandra Jagiellończyka, król Kazimierz Jagiellończyk (czyli syn Jagiełły). Mocno ucierpiał w XVII w. podczas rosyjskiego najazdu, odbudowany z pomocą finansową hetmana Paca, który ufundował również w Wilnie kościół św.Piotra i Pawła, o którym będzie niżej. W XIX w. Rosjanie zamienili klasztor w wojskowe koszary, a po II wojnie światowej świątynię całkowicie zamknięto. Przywrócono jej funkcjonowanie dopiero pod koniec XX w.

Wilno, pomnik A.Mickiewicza obok kościoła św.Anny

Wilno, pomnik A.Mickiewicza obok kościoła św.Anny

„Po sąsiedzku”, obok obu kościołów, stoi spory pomnik naszego wieszcza, Adama Mickiewicza.

Kościół św.Piotra i Pawła

Zrobimy wyjątek, bo kościół ten w zasadzie nie należy do wileńskiej starówki, stoi w odległości dłuższego spaceru od niej. Ze starego miasta, idąc od katedry ulicą Kościuszki dostaniemy się na plac Jana Pawła II, przy którym stoi świątynia. To trzeci z kolei kościół, stojący w tym miejscu – pierwszy, drewniany, stanął tu jeszcze za czasów Władysława Jagiełły. Ten jednak spłonął, a odbudowany, został zniszczony przez Rosjan w połowie XVII w.

Obecny kościół, jak napisaliśmy wyżej, ufundowany został przez hetmana Paca, znamienitego miejscowego magnata. Budowa trwała w latach 60- i 70-tych XVII wieku. Wyjątkowość świątyni poczuć można dopiero wewnątrz, patrząc na zapierające dech w piersiach zdobienia – znajduje się tu ok.2000 rzeźb i sztukaterii, wypełniających ściany i sklepienie. Warto też przyglądnąć się unikatowemu żyrandolowi w kształcie łodzi.

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Fundatora kościoła, uczestnika m.in. bitwy pod Chocimiem pod berłem Jana III Sobieskiego, pochowano w kościele – pod schodami wejściowymi do niego. Tablica z napisem „Tu leży grzesznik” początkowo wmurowana była w schody, ale po trafieniu przez piorun przeniesiono ją na ścianą boczną wejścia. We wnętrzach stał kiedyś zdobyczny turecki bęben spod Chocimia, przeniesiony niedawno do muzeum. Tę świątynię także odwiedził w 1993 r. Jan Paweł II, o czym mówi wbudowana przed kościołem pamiątkowa tablica.

Bazylika Archikatedralna św.Stanisława i św.Władysława

Najważniejsza chrześcijańska świątynia Wilna i całej Litwy, o przebogatej, długiej i barwnej historii. Pierwszą katolicką świątynię wybudowano w tym miejscu prawdopodobnie jeszcze w XIII w., na sto lat przed oficjalnym chrztem Litwy – chrześcijaństwo przyjął wtedy Mendog, ówczesny władca, uważany dziś za pierwszego i jedynego w historii króla Litwy – choć jego koronacja jest jedynie legendą, nie potwierdzoną żadnymi dokumentami.

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna

Wilno, bazylika archikatedralna, z prawej kaplica św.Kazimierza

Wilno, bazylika archikatedralna, z prawej kaplica św.Kazimierza

Mendog przyjął chrzest dla chwilowych interesów i szybko nową wiarę porzucił (po ok.10 latach), a świątynię, zbudowaną na poprzednio znajdującym się tu miejscu pogańskich obrządków zburzono – w podziemiach dzisiejszej katedry zachowały się pozostałości po niej.

Wilno, dzwonnica bazyliki archikatedralnej

Wilno, dzwonnica bazyliki archikatedralnej

Ponad 100 lat później, po oficjalnym chrzcie Litwy i Jagiełły, z fundacji tegoż wybudowano kolejną, drewnianą katedrę pod wezwaniem św.Stanisława. Wielokrotnie była później odbudowywana po pożarach, jakie ją trawiły. We wnętrzach katedry pochowano wiele znamienitych osobistości, poczynając od wielkiego księcia Witolda (choć nie wiadomo dokładnie, gdzie znajduje się jego grób) i jego żony. Książę Witold zresztą właśnie tutaj był koronowany na wielkiego księcia litewskiego. Później pochowano tu króla Aleksandra Jagiellończyka – jedynego polskiego władcy, pochowanego na Litwie.

Wilno, pomnik Giedymina obok katedry

Wilno, pomnik Giedymina obok katedry

Następcą Aleksandra Jagiellończyka na tronie został jego brat, Zygmunt I Stary – jego syn, Zygmunt II August w katedrze wileńskiej, potajemnie i bez wiedzy rodziców, wziął ślub ze swoją drugą żoną (pierwsza, Elżbieta, zmarła w wyniku epilepsji w wieku 19 lat i także została pochowana w katedrze w Wilnie), Barbarą Radziwiłłówną. Także i drugą żonę (też przedwcześnie zmarłą w wieku ok.30 lat) króla pochowano w katedrze. Tamte czasy pokazywał słynny lata temu serial TVP – „Królowa Bona”, Barbarę Radziwiłłównę zagrała w nim Anna Dymna.

Na początku XVII w. dobudowano do katedry, ufundowaną przez królów Zygmunta III Wazę i Władysława IV, kaplicę św.Kazimierza, poświęconą pierwszemu litewskiemu świętemu katolickiemu, Kazimierzowi Jagiellończykowi, synowi króla Kazimierza IV Jagiellończyka. Królewicz był bardzo w Wilnie poważany i po śmierci domagano się tu jego kanonizacji. Odbyła się ona jednak dopiero prawie 120 lat po jego śmierci, a niedługo po niej rozpoczęto budowę kaplicy, w której złożono relikwie świętego.

Grobowiec i kosztowności wywieziono z Wilna w połowie XVII w., ratując je przed rabunkiem ze strony najeżdżających miasto Rosjan. Powróciły one w pierwotne miejsce kilkadziesiąt lat później. Kaplica św.Kazimierza połączona była bezpośrednio z Zamkiem Dolnym, co pozwalało rodzinom królewskim na spokojne udawanie się na modlitwę. W 1648 r. w katedrze złożone jeszcze serce króla Władysława IV Wazy (zwłoki króla spoczywają do dziś na krakowskim Wawelu).

Wilno, tablica upamiętniająca fundatorów na kaplicy św.Kazimierza przy katedrze

Wilno, tablica upamiętniająca fundatorów na kaplicy św.Kazimierza przy katedrze

W 1927 r. w katedrze odbyła się uroczystość koronacji obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej. Prace remontowe w katedrze, przeprowadzane po zalaniu ją przez powódź w 1931 r., pozwoliły na odnalezienie grobowców królewskich. By je godnie uczcić, dobudowano wtedy w podziemiach mauzoleum królewskie. Po II wojnie światowej Rosjanie zamknęli świątynię, przekształcając ją początkowo w magazyn, a potem w galerię sztuki. Relikwie św.Kazimierza przeniesiono do kościoła św.Piotra i Pawła. Dopiero w 1989 r. oficjalnie zwrócono świątynię kościołowi, wtedy też relikwie powróciły do katedry.

Przed katedrą znajduje się wolnostojąca dzwonnica (57 m wysokości), także o bogatej przeszłości. Wybudowana na pozostałościach dawnej baszty zamkowej (XIII / XIV w.), była wielokrotnie przebudowywana. W dokumentacji historycznej pojawia się w XVI w. Pozłacane zegary mają tylko jedną wskazówkę, pokazującą godziny. Na Placu Katedralnym znajdziemy jeszcze symboliczny pomnik księcia Giedymina, wskazującego mieczem miejsce, gdzie ma zostać wybudowane miasto – Wilno.

Muzeum A.Mickiewicza

Trochę jak nie u nas – przez krótki czas od zakupu biletów do wyjazdu – zwyczajnie nie byliśmy przygotowani, nie wiedzieliśmy o istnieniu tego miejsca. Trafiliśmy tu całkowicie przypadkiem i z miejsca zapadło nam w pamięć. Pewnie głównie ze względu na opiekuna muzeum, który osobiście nas po nim oprowadził (byliśmy w muzeum sami) i krótko, acz bardzo treściwie poopowiadał o tym, co da się zobaczyć.

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od ulicy

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od ulicy

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od ulicy

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od ulicy

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od podwórza

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od podwórza

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od podwórza

Wilno, budynek muzeum A.Mickiewicza od podwórza

Muzeum mieści się w budynku, w którym w 1822 r. przez kilka miesięcy mieszkał Adam Mickiewicz. Powstało jeszcze w XIX w., przez całe lata opiekował się nim jego założyciel. Zniszczone podczas II wojny światowej, zostało odnowione i powiększone dzięki pomocy kilku znanych osobistości.

W kilku salach znajdziecie eksponaty związane z pobytem Mickiewicza w Wilnie oraz jego przyjaciołom. Znajdują się tu pierwsze wydania niektórych jego dzieł oraz liczny zbiór przekładów na różne języki. Do ważniejszych eksponatów z pewnością zaliczają się: rękopis jednego z wierszy, maska pośmiertna poety czy meble przez niego użytkowane, także te przy których tworzył (m.in. stół, przy którym pisał „Grażynę” – muzeum mieści się w domu, w którym „Grażyna” powstawała).

Opiekun muzeum nakierował nas także na dom, w którym mieszkał w Wilnie Juliusz Słowacki – o jego istnieniu też nie wiedzieliśmy – a znajduje się całkiem niedaleko od muzeum, w sąsiedniej uliczce.

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, maska pośmiertna poety

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, maska pośmiertna poety

Wilno, muzeum A.Mickiewicza

Wilno, muzeum A.Mickiewicza

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, stolik na którym Mickiewicz pisał "Grażynę"

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, stolik na którym Mickiewicz pisał „Grażynę”

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, pierwsze wydanie "Pana Tadeusza"

Wilno, muzeum A.Mickiewicza, pierwsze wydanie „Pana Tadeusza”

Zaułek Literatów

Krótka, ale niezwykle urokliwa uliczka, także niedaleko Muzeum Adama Mickiewicza. Nazwa ma dwie wersje pochodzenia: albo od znajdujących się tu w XIX w. licznych księgarń i antykwariatów, albo na cześć mieszkającego tu kiedyś Adama Mickiewicza (Mickiewicz często zmieniał w Wilnie miejsce zamieszkania, wg opiekuna muzeum – ze względu na słabe finanse).

Dom, w którym Mickiewicz mieszkał, jest wyraźnie oznaczony tabliczkami. Zamieszkał tu po przyjeździe z Kowna i tu pracował nad II i IV częścią „Dziadów”. Tu też został aresztowany i przeniesiony do klasztoru Bazylianów (niedaleko Ostrej Bramy), gdzie z kolei tworzył III część poematu. Tam też zresztą podobno znajdował się pierwowzór „celi Konrada”, nie zachowany do dziś (zamieniony przez zakonników w apartament).

Wilno, Zaułek Literatów

Wilno, Zaułek Literatów

Wilno, Zaułek Literatów

Wilno, Zaułek Literatów

Wilno, Zaułek Literatów, "ściana literatów"

Wilno, Zaułek Literatów, „ściana literatów”

Wilno, Zaułek Literatów, "ściana literatów"

Wilno, Zaułek Literatów, „ściana literatów”

Wilno, Zaułek Literatów, brama domu, w którym mieszkał A.Mickiewicz

Wilno, Zaułek Literatów, brama domu, w którym mieszkał A.Mickiewicz

Wilno, Zaułek Literatów, brama domu, w którym mieszkał A.Mickiewicz

Wilno, Zaułek Literatów, brama domu, w którym mieszkał A.Mickiewicz

Wracając do Zaułku Literatów – wyróżnia go jeszcze tzw. „ściana literatów”, projekt wykonany w 2008 r., upamiętniający za pomocą wielu kolorowych tabliczek wmurowanych w ścianę znamienitych artystów, i tych litewskich, i tych z Litwą związanych. Znaleźć więc tu można także m.in. tabliczki upamiętniające Czesława Miłosza czy Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.

Kościół św.Janów

Wilno, dzwonnica kościoła św.Janów

Wilno, dzwonnica kościoła św.Janów

Ta jedna z najstarszych świątyń w Wilnie (pod wezwaniem św.Jana Chrzciciela i św. Jana Apostoła Ewangelisty) znajduje się przy jednym z końców Zaułku Literatów. Ufundowana została przez samego Jagiełłę w czasach chrztu Litwy, a konsekrowana w 1427 r. W 1571 r. została przekazana Jezuitom, którzy osiem lat później, za zgodą Stefana Batorego otworzyli na terenie posesji słynny Uniwersytet Wileński. Później kościół był kilkukrotnie odbudowywany po pożarach, które go trawiły. W XVIII w. dodano okazałą elewację w stylu rokoko, z której kościół słynie do dziś – nam nie było dane jej zobaczyć, dziedziniec kościelny był niestety zamknięty.

Nie dane nam było także zobaczyć wnętrz, ze względu na trwające w środku nabożeństwo (z zasady staramy się nie przeszkadzać wiernym). A szkoda, bo wnętrza pełne są akcentów polskich – po czasie zaborów kościół ten stał się miejscem patriotycznych spotkań polskich mieszkańców Wilna. Z okresu tego pochodzą znajdujące się we wnętrzach kościelnych pomniki m.in. Adama Mickiewicza czy Tadeusza Kościuszki.

Wilno, kościół św.Janów

Wilno, kościół św.Janów

Po sąsiedzku, przy kościele znajduje się kamienica, na której znajduje się tablica upamiętniająca zamieszkanie w niej w latach 1832-35 przez Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Prawosławny monaster św.Ducha

Wilno, prawosławna cerkiew św.Ducha

Wilno, prawosławna cerkiew św.Ducha

Bardzo popularny cel prawosławnych pielgrzymek, ze względu na znajdujące się wewnątrz relikwie trzech wileńskich męczenników za wiarę. Wg zachowanych zapisów, trzema męczennikami byli Antoni, Jan i Eustachy, XIV-wieczni dworzanie litewskiego księcia Olgierda, którzy potajemnie przyjęli chrzest – mówimy o czasach przed oficjalnym chrztem Litwy. Olgierd zażądał od nich porzucenia nowej wiary, a po odmowie powiesił wszystkich.

Wilno, prawosławna cerkiew św.Ducha

Wilno, prawosławna cerkiew św.Ducha

Kanonizacja odbyła się już w 1364 r., a relikwie świętych zostały przewiezione do Konstantynopola (dzisiejszy Stambuł), gdzie złożono jest w słynnej Hadze Sofii. W 1609 r. w Wilnie wybudowano prawosławny monaster (klasztor) oraz trochę wcześniej (1597 r.) cerkiew św.Ducha. Wtedy też przeniesiono tu relikwie męczenników – początkowo złożono je w podziemiach. Klasztor szybko stał się czołowym, mając pod sobą inne. Tutejsi mnisi wyznaczani byli na przełożonych w innych cerkwiach i monasterach.

Relikwie wileńskich męczenników tylko raz potem opuściły mury cerkwi – w 1915 r., kiedy to w obliczu I wojny światowej mnisi opuścili klasztor, zabierając je do Moskwy. Po II wojnie światowej cerkiew i monaster działały bez przeszkód ze strony władz komunistycznych. Kompleks jest dziś siedzibą prawosławnych biskupów Wilna i całej Litwy. Warto zobaczyć wnętrza cerkwi – są niezwykle pięknie zdobione. A relikwie męczenników wystawione są w głównej nawie cerkwi, w bardzo widocznym miejscu, nie sposób ich pominąć przy zwiedzaniu.

Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Wilno, sanktuarium Miłosierdzia Bożego, kościół św.Trójcy

Wilno, sanktuarium Miłosierdzia Bożego, kościół św.Trójcy

Jedna z najmniejszych świątyń w starym Wilnie, silnie wkomponowana w rząd kamienic przy ulicy Dominikańskiej, pozostająca nieco w cieniu pobliskiego, tradycyjnie polskiego, kościoła św.Ducha. Z tymże kościołem łączy Sanktuarium Miłosierdzia Bożego zresztą niezbyt miła historia, ale o tym za chwilę.

Pierwotnie znajdujący się tu kościół św.Trójcy wybudowano w XVI wieku z fundacji ówczesnego zarządcy miejskiej mennicy, przy wsparciu króla Zygmunta Starego. Obok założono także szpital, a całość wkrótce przekazano Dominikanom z kościoła św.Ducha. Po polskich rozbiorach i szpital i świątynię zamknięto, przerabiając ją później na cerkiew prawosławną. Kościół katolicki odzyskał kościół dopiero w 2004 r. I tu zaczyna się wspomniana historia – historia słynnego obrazu Miłosierdzia Bożego.

Obraz powstał w 1934 r., namalowany wg wskazań siostry zakonnej Faustyny, której Chrystus objawił się w 1931 r., każąc namalować taki właśnie obraz. Częścią obrazu był napis po polsku: „Jezu ufam Tobie”.Zaraz od czasu powstania dzieła, zaczęło ono być otaczane coraz większym kultem wiernych, stając się obiektem modlitw i celem pielgrzymek. Pierwotnie wystawiono go w Ostrej Bramie, później przenoszono do kilku innych świątyń, aż w 1986 r. znalazł swoje miejsce w polskim kościele św.Ducha. Staraniem polskiej wspólnoty został też odrestaurowany.

Wilno, sanktuarium Miłosierdzia Bożego, kościół św.Trójcy

Wilno, sanktuarium Miłosierdzia Bożego, kościół św.Trójcy

No i w 2005 r. wileński metropolita nakazał przeniesienie obrazu do kościoła św.Trójcy. Polska społeczność mocno sprzeciwiła się temu, ale pomimo to (wg jednych przekazów potajemnie w nocy, w innych siłą w czasie dnia) obraz zdemontowano i przeniesiono w nowe miejsce. Pozbawiono go też integralnej części – polskiego napisu. Mimo protestów znajduje się on tam do dziś, stworzono w tym celu Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w kościele św.Trójcy, o ascetycznym wnętrzu, tak aby nic nie odwracało uwagi wiernych od cudownego obrazu.

Już przed wejściem do świątyni da się odczuć, jak ważne dla Polaków jest to miejsce – stojąc na ulicy przed kościołem w zasadzie nie słyszeliśmy żadnego innego języka poza polskim.

„Poza konkursem”: Republika Zarzecza

Sami nie wiemy jak sklasyfikować tę osobliwość. Stara (pierwsze wzmianki pochodzą z XIV w.), zaniedbana ale urokliwa część Wilna, nieco na wschód od Starego Miasta, mieni się legendarnym statusem niezależnej republiki, co dziś jest bardziej legendą niż rzeczywistością. Przed II wojną światową była dzielnicą żydowską, po niej stała się dzielnicą lekkich obyczajów – jedną z bardziej niebezpiecznych.

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza, symbol dzielnicy - Anioł

Wilno, Republika Zarzecza, symbol dzielnicy – Anioł

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Wilno, Republika Zarzecza

Potem nastały czasy bohemy artystycznej, a Zarzecze (po litewsku „Užupis”) zaczęto porównywać z paryskim Montmartrem. Jest „republiką” artystów, organizowane są to wystawy i przedstawienia. Znaleźć też można jeden zabytkowy kościół św.Bartłomieja Apostoła (XVIII w.). Symbolem Zarzecza jest statua Anioła, wykonana z brązu, ustawiona na głównym placu dzielnicy w 2002 roku.

Wilno, Republika Zarzecza, kościół św.Bartłomieja Apostoła

Wilno, Republika Zarzecza, kościół św.Bartłomieja Apostoła

„Republika” ma własną konstytucję, wywieszoną na jednej z uliczek w wielojęzycznych tłumaczeniach – także po polsku. Podobno ma też hymn, prezydenta, premiera i biskupa :) Nie ma to wielkiego znaczenia, ale po Zarzeczu warto po prostu pospacerować – ta część Wilna ma swój własny, specyficzny klimacik. My na Zarzeczu zjedliśmy kolację w jednej w urokliwych restauracji nad rzeczką Wilenką.

Zwiedzając wileńskie Stare Miasto nie sposób odnieść wrażenia, że połowę budynków stanowią świątynie. Jest ich tu kilkadziesiąt i przeplatają się z równie ważnymi dla nas Polaków tabliczkami upamiętniającymi pobyt tu naszych słynnych rodaków. I tymi dwoma wątkami zajmiemy się w kilku kolejnych wpisach – na początek przewodnik po świątyniach starego Wilna.

Pełna galeria zdjęć największych atrakcji starego Wilna znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

 

Inne wpisy z: Wilno

Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów - są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.  więcej

Wilno, kościół św.Piotra i Pawła

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

Wilno, Bazylika Archikatedralna

Starówka w Wilnie słynie przede wszystkim z nagromadzenia świątyń różnych wyznań, z oczywistą przewagą tych rzymskokatolickich. Bardzo często wiąże się z nimi długa i barwna historia, często dodatkowo ściśle związana z Polską i Polakami.

 

1

Autor:

Kategorie: Litwa, Miasto na weekend, Rok 2014, Wilno