Salona. Ruiny potężnego starożytnego miasta. | tamBylscy.pl - historia naszych podróży.

Salona. Ruiny potężnego starożytnego miasta.

Miasteczko Solin, a dokładniej znajdujące się w jego obrębie ruiny starożytnego miasta Salona są jedną z większych atrakcji turystycznych w rejonie chorwackiego Splitu.

Wejście na teren starożytnej Salony

Wejście na teren starożytnej Salony

Ruiny Salony leżą zaledwie kilka kilometrów od Splitu, są dobrze skomunikowane z miastem, choć ostatni odcinek drogi pokonywaliśmy troszkę „na czuja” przez ubogie oznakowanie drogi dojazdowej. Wstęp do starożytnego miasta jest odpłatny (aczkolwiek ceny są symboliczne), a pozytywną ciekawostką jest dostępność polskojęzycznych ulotek wyjaśniających w skrócie historię i rozmieszczenie zabytków Salony. Całość zwiedzania zajęła nam mniej więcej 3 godziny, ruiny są naprawdę rozległe i rozrzucone na sporym obszarze, miejscami sąsiadując wprost z osiedlami mieszkalnymi Solinu.

Historia Salony jest równie długa, co burzliwa. Miasto założone zostało już w IV wieku p.n.e. przez greckich kolonizatorów (w dokumentach wymienione po raz pierwszy w 119 r. p.n.e.), będąc przez kilka wieków pod silnym wpływem kultury greckiej. W I w. n.e. Salona została podbita przez Rzymian i od tego czasu rozpoczął się silny rozwój miasta. W czasach szczytu popularności miasto liczyło 60.000 mieszkańców (III wiek n.e.) i było czwartym co do wielkości miastem Imperium Rzymskiego, było też stolicą rzymskiej prowincji Dalmacja.

 

Salona, cmentarz Manastirine

Salona, cmentarz Manastirine

 

Salona, cmentarz Manastirine

Salona, cmentarz Manastirine

 

Rzymianie szybko rozbudowali miasto, budując rozległe mury obronne (podobno miały 88 wież) oraz m.in. forum ze świątynią Jupitera, teatr oraz łaźnie i amfiteatr (II w. n.e.). Pod koniec II wieku dobudowano wielkie miejskie łaźnie. Kulminacja rozwoju miasta następuje w III wieku i wtedy też miasto przeżywa swój złoty okres.

Historia Salony splata się także z historią chrześcijaństwa. Około 240 roku w Salonie urodził się późniejszy rzymski cesarz Dioklecjan (po abdykacji w 305 roku osiadł w Splicie, budując tam swój pałac, będący dziś jedną z większych atrakcji turystycznych miasta). Za rządów tegoż Dioklecjana zabito w czasie tortur w pobliskim Trogirze biskupa Salony, Domnija (Domniusza, znanego jako św.Dujam), którego pochowano w tajemnicy… na cmentarzu w Salonie. Losy Dioklecjana i Dujama splatały się później jeszcze więcej – po swojej abdykacji w 305 roku Dioklecjan osiadł na starość w Splicie, gdzie wybudował okazały pałac. Jedna z jego części to dziś katedra z dzwonnicą św.Dujama, poprzednią będąca… ośmiobocznym mauzoleum Dioklecjana,w  którym tenże cesarz został… pochowany. Dodatkowo – św.Dujam jest dziś patronem Splitu, miasta w którym mieszkał do swojej śmierci jego kat.

 

Salona, cmentarz Manastirine, grobowiec Don Frane Bulica

Salona, cmentarz Manastirine, grobowiec Don Frane Bulica

 

Salona, cmentarz Manastirine, w tle budynek Tusculum

Salona, cmentarz Manastirine, w tle budynek Tusculum

 

Dwa lata po abdykacji Dioklecjana, władzę w Rzymie objął Konstantyn Wielki – cesarz który zaprzestał represji wobec chrześcijan, a nawet sam przyjął tę wiarę. W 313 roku wydał edykt mediolański, uznający swobodę wyznawania religii chrześcijańskiej.

Resztki dobrych czasów Salona przeżyła w VI wieku, gdy była już pod władzą Bizancjum. W VII wieku została doszczętnie zniszczona przez m.in. Słowian, ale po tym odbudowana, była przez wieki ważnym ośrodkiem władzy, m.in. w jednym z kościołów, zbudowanych tu przez królową Jelenę w X wieku pochowani byli kolejni królowie Chorwacji (w sumie siedmiu, z okresu X-XI wiek) – kościół ten został zniszczony przez Turków w XVI wieku.

 

Salona, kamienna fontanna przy Tusculum

Salona, kamienna fontanna przy Tusculum

 

Ostateczne zniszczenie Salony nastąpiło w XVII wieku – Wenecjanie zniszczyli miasto w obawie przed Turkami. Ostatni ważny punkt historii Salony i chrześcijaństwa to wizyta papieża Jana Pawła II w 1998 roku.

Ruiny starożytnej Salony to dzisiaj m.in.:

  • Manastirine – cmentarz, na którym pochowano m.in. św.Dujama oraz 3-kondygnacyjna bazylika, wybudowana w V wieku. To jeden z największych znanych cmentarzy wczesnych chrześcijan na świecie – rozpoznano tu ok.1000 grobowców. Tu pochowano także Don Frane Bulica, archeologa i czołowego badacza Salony z początku XX wieku, który poświęcił życie na badanie miasta – jego grobowiec jako nieliczny jest ogrodzony i stoi w cieniu drzew na uboczu cmentarza.
  • Tusculum – nie jest co prawda zabytkiem starożytnym – wybudowano go w 1894r. z okazji I Międzynarodowego Kongresu Archeologii Chrześcijańskiej przez Don Frane Bulica, służył za noclegownię dla uczestników kongresu. Jest kopią rzymskiego domu Cycerona. Dookoła niego mieści się piękny ogród ze starożytnymi kolumnami i piękną kamienną fontanną. Dziś mieści się w nim sala pamięci Frane Bulica oraz kasa biletowa dla wchodzących do Salony
  • Centrum diecezjalne – zbudowane po wydaniu edyktu mediolańskiego w 313 roku, oparte na dwóch bazylikach, baptysterium (wraz z ośmioboczną chrzcielnicą) oraz pałacu biskupim
  • Amfiteatr – ogromny, mieszczący 17-18 tys. osób amfiteatr z II wieku, na którym odbywały się walki gladiatorów oraz egzekucje chrześcijan. Arena miała wymiary 65 x 40 m, cały amfiteatr: 125 x 100 m. Trybuny miały trzy kondygnacje, dwie niższe z miejscami siedzącymi, najwyższa ze stojącymi. Walk gladiatorów zakazano w V wieku, ale kontynuowano walki ze zwierzętami.
  • Teatr i forum – zbudowane w centralnej części starożytnego miasta. Forum, będące centrum życia publicznego i politycznego. Teatr, zbudowany pod koniec I wieku, był klasyfikowany jako średniej wielkości (wymiary 65 x 58 m). Obok nich stanęła także świątynia w kształcie prostokąta, poświęcona trzem bogom: Jupiterowi, Juno i Minervie
  • Bazylika – nazywana Bazyliką Pięciu Męczenników, zbudowana w połowie IV wieku na grobach pięciu męczenników, pochowanych tu po egzekucji z kwietnia 304 roku, jednej z ostatnich w czasach cesarza Dioklecjana

 

Salona, centrum diecezjalne

Salona, centrum diecezjalne

 

Salona, centrum diecezjalne

Salona, centrum diecezjalne

 

Salona, ruiny forum

Salona, ruiny forum

 

Salona, ruiny amfiteatru rzymskiego

Salona, ruiny amfiteatru rzymskiego

 

Bezsprzecznie Salona warta jest odwiedzenia. I ze względu na burzliwą i bogatą historię (silnie związaną ze Splitem, w którym spędzaliśmy wakacje) i ze względu na swoje rozmiary. Trasa zwiedzania jest dobrze zorganizowana i oznaczona, dostępne są tablice opisujące poszczególne miejsca. Całość nie jest w żaden sposób ogrodzona i jak ktoś się uprze, to da się ją zwiedzać od dowolnej strony, omijając kasy biletowe.

Dodatkowo, jako że Salona położona jest nieco na wzgórzu w stosunku do wybrzeża, można z jej poziomu podziwiać m.in. panoramę Splitu. Trafiliśmy do Salony 4 dni po wielkim pożarze w okolicach Splitu (w zasadzie na wzgórzach nad Splitem i Saloną, widzieliśmy go w czasie rejsu na wyspę Hvar) i mieliśmy okazję z nieco bliższej perspektywy zobaczyć efekty pożaru oraz helikoptery, dogaszające jego resztki wodą z pobliskiej rzeki Jadro.

 

Salona, ruiny amfiteatru rzymskiego

Salona, ruiny amfiteatru rzymskiego

 

Panorama Splitu

Panorama Splitu

 

Dojazd do Salony, widok na efekty pożaru na wzgórzach

Dojazd do Salony, widok na efekty pożaru na wzgórzach

 

Pełna galeria zdjęć ze starożytnej Salony – na naszym profilu na Facebooku.

 

Inne wpisy z: Wakacje w Chorwacji (2010)

Mirogoj, założony w 1876 r., od samego początku był cmentarzem wielowyznaniowym - pochowani są tu zarówno katolicy, jak i muzułmanie, Zydzi, protestanci, osoby innych wyznań a nawet niewierzący. Dziś Mirogoj uznawany jest za jeden z najpiękniejszych cmentarzy w całej Europie, pełen jest unikalnych, będących swoistymi dziełami sztuki nagrobków oraz rzeźb znanych artystów.

Budapeszt, formalnie stworzony z trzech miast: Budy, Obudy i Pesztu, stolica i największe miasto Węgier, 8. najludniejsze miasto Europy było naszym jedynym przystankiem w drodze powrotnej do Polski z wakacji spędzonych w Chorwacji.

Turanj, niewielka miejscowość na południe od miasta Karlovac (w zasadzie przedmieście), jest siedzibą unikalnego, dostępnego dla wszystkich bez opłat miejsca pamięci - Muzeum Uzbrojenia Wojny Domowej 1991-95, mającego za zadanie utrwalić potworność wojny domowej w byłej Jugosławii.

 

Dodaj komentarz